แนวคิดการวางระบบบัญชีและการควบคุมภายใน

 
     1. มองระบบบัญชี ให้เป็น “ระบบการบริหารความเสี่ยง”
     ตัวอย่าง จุดเสี่ยงที่นักบัญชีควรมองให้ออก
          • ฝ่ายขายออกใบลดหนี้เองได้ → เสี่ยงสร้างยอดขายปลอม
          • คนรับเงินและบันทึกบัญชีเป็นคนเดียวกัน → เสี่ยงยักยอกเงิน
          • ไม่มีการตรวจนับสต๊อก → เสี่ยงสินค้าหายโดยไม่รู้ตัว
          • ธุรกิจใช้เงินสดเยอะ → ความเสี่ยงทุจริตสูง
          • ธุรกิจมีสต๊อกจำนวนมาก → ความเสี่ยงสินค้าสูญหายสูง
          • ธุรกิจมีหลายสาขา → ความเสี่ยงควบคุมยากขึ้น

     2. ยึดหลักแบ่งแยกหน้าที่ (Segregation of Duties) เพื่อลดความเสี่ยงและควบคุมภายใน
          • ผู้จัดทำรายการ
          • ผู้อนุมัติ
          • ผู้ตรวจสอบ
          • ผู้บันทึกบัญชี
          • ผู้ดูแลทรัพย์สินหรือเงินสด

     3. มีเอกสารหลักฐานสนับสนุน และตรวจสอบย้อนหลังได้
          • ใครเป็นคนทำ
          • ทำอะไร
          • ทำเมื่อไร
          • ใครอนุมัติ
          เอกสารสำคัญ เช่น
          • นโยบายบริษัท
          • ระเบียบปฏิบัติงาน
          • คู่มือการทำงาน
          • ใบอนุมัติ
          • เอกสารประกอบรายการ

     4. ระบบต้องรองรับการเติบโตและการตรวจสอบ จากสิ่งเหล่านี้
          • รายการเพิ่มขึ้น
          • พนักงานเพิ่มขึ้น
          • สาขาขยายเพิ่มขึ้น
          • ความซับซ้อนเพิ่ม
          • รองรับการตรวจสอบจากผู้สอบบัญชี (Auditor)
          • รองรับการตรวจสอบจากผู้ตรวจสอบภายใน
          • สรรพากร
          • นักลงทุน หรือธนาคาร