เลิกจ้างไม่เป็นธรรม เนื่องจากความจำเป็นด้านการจัดการ

    เป็นที่ยอมรับกันว่า ปัจจุบันประเทศไทยกำลังเผชิญความท้าทายกับปัญหาด้านเศรษฐกิจ ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องจะเห็นตรงกันว่า เพื่อความอยู่รอดของผู้ประกอบกิจการไทย จำเป็นต้องปรับเปลี่ยนรูปแบบและวิธีการดำเนินธุรกิจของตนเอง เพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขันและความอยู่รอดในทางธุรกิจ การปรับเปลี่ยนรูปแบบวิธีการทำธุรกิจ รวมถึงการนำปัญญาประดิษฐ์ (AI) เครื่องจักร เทคโนโลยีที่ทันสมัยมาใช้ ส่งผลทำให้ความจำเป็นในการใช้แรงงานของลูกจ้างลดน้อยลง ส่งผลให้ต้องลดจำนวนลูกจ้าง เช่น การตกลงเลิกสัญญา ลาออกแลกเงินช่วยเหลือ การเกษียณอายุก่อนครบกำหนด รวมถึงการเลิกจ้างลูกจ้างด้วย
    ในกรณีที่มีการเลิกจ้างลูกจ้าง แม้นายจ้างจะบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนเลิกจ้าง และจ่ายค่าชดเชยตามกฎหมายให้แก่ลูกจ้างแล้ว แต่บ่อยครั้งก็ยังมีคดีพิพาทระหว่างลูกจ้างกับนายจ้างอีกว่า การเลิกจ้างของนายจ้างเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม
    กรณีที่ถือว่าเลิกจ้างไม่เป็นธรรม
    ตัวอย่างคำพิพากษาศาลฎีกาที่วินิจฉัยว่าเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม เนื่องจากความจำเป็นด้านการจัดการ เช่น นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างอ้างเหตุขาดทุน แต่ข้อเท็จจริงได้ความว่านายจ้างไม่ได้ประสบภาวะขาดทุนจนไม่สามารถประกอบกิจการต่อไปได้ ทั้งนายจ้างยังจ่ายเงินโบนัสให้พนักงานบางคนและเลือกเลิกจ้างลูกจ้างเพียง 20 คน ลูกจ้างเป็นหนึ่งในผู้ถูกเลิกจ้างทำงานในตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายฝึกอบรม มีพนักงานเพียง 3 คน ไม่ใช่หน่วยงานเดียวกันที่มีพนักงานมากเกินไป หรือสามารถทดแทนได้ การที่นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้าง เป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 276/2543 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 6252-6282/2540)
    นายจ้างประกอบกิจการโรงพยาบาล เลิกจ้างลูกจ้างหลายคน อ้างว่าเพื่อลดขนาดองค์กรและลดค่าใช้จ่าย เนื่องจากนายจ้างประสบกับการขาดทุนจากภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ แต่ข้อเท็จจริงปรากฏว่าปี 2543 นายจ้างมีกำไร และปี 2544 นายจ้างซื้อที่ดินราคา 9 ล้านบาทเศษ เพื่อทำที่จอดรถและกันที่ดินด้านหน้าไว้เพื่อความสะดวกของลูกค้า เพิ่มเติมด้วยเงินสดส่วนหนึ่งและเงินกู้จากธนาคารอีกส่วนหนึ่ง แสดงว่านายจ้างมิได้ขาดทุนจนถึงขนาดต้องลดจำนวนลูกจ้าง เมื่อนายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างโดยไม่ปรากฏว่าลูกจ้างกระทำความผิด จึงเป็นการเลิกจ้างที่ยังไม่มีเหตุอันสมควร เป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3933/2546)
    นายจ้างประกอบกิจการนำเที่ยว และธุรกิจเกี่ยวกับการนำเที่ยว เป็นบริษัทจำกัดที่ชำระมูลค่าหุ้นครบถ้วนแล้ว การที่บริษัทถือหุ้นในบริษัทนายจ้างจะประกอบกิจการขาดทุน ก็ไม่มีผลกระทบต่อการประกอบกิจการของนายจ้าง แม้ผลประกอบการของนายจ้างจะมีผลกำไรลดน้อยลง แต่ก็คงมีกำไรอยู่ ข้อเท็จจริงไม่ปรากฏว่างานของนายจ้างลดลงมากหรือประสบกับการขาดทุนจนถึงขนาดต้องลดรายจ่ายและลดจำนวนพนักงานเพื่อพยุงฐานะของนายจ้างให้อยู่รอด การที่นายจ้างเลิกจ้างลูกจ้างเพื่อลดค่าใช้จ่ายนั้น จึงเป็นการเลิกจ้างที่ยังไม่มีเหตุอันสมควร ถือเป็นการเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม (คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1850/2547)
    เป็นต้น